Dolar : Alış : 3.8591 / Satış : 3.8660
Euro : Alış : 4.5511 / Satış : 4.5593
HAVA DURUMU
hava durumu

trabzon17°CAz Bulutlu

- Hoşgeldiniz - Sitemizde 32 Kategoride 167 İçerik Bulunuyor.

SON DAKİKA

Çepni Tarihi Hakkında Genel Bilgiler

29 Mart 2016 - 36 views kez okunmuş
Ana Sayfa » Çepni Tarihi»Çepni Tarihi Hakkında Genel Bilgiler
Çepni Tarihi Hakkında Genel Bilgiler

Oğuz’un Çepni Boyu (Çepni, Çebni veya Çetmi olarak da bilinen Oğuz Türkleri) hakkında varılan genel bilgiler;

-Çepni, 24 Oğuz Boyundan 21. olanının adıdır.
-Çepni isminin yer aldığı ilk yazılı metin, Büyük Türk bilginlerinden biri olan Kaşgarlı Mahmud’un 1070 yılında kaleme aldığı Divanü Lügati’t-Türk isimli eserdir.
– Çepni, “Nerede düşman görse durmayıp savaşan (Kandaki yağı göre, derhal savaşır ve çarpar. Bahadır) şeklinde tanıtılmıştır.
– Çepniler Anadolu’ya ilk olarak Danışment Gazi önderliğinde Büyük Selçuklu İmparatorluğu Döneminde gelmişlerdir.
– Çepniler’den önemli bir bölüm Hacı Bektaş-ı Veli’nin müridi oldu.
– Çepniler, Danışmentlilerle birlikte Anadolu’da Haçlılara karşı savaşan ilk Oğuz Boylarından olmuşlardır.
– Karadeniz Bölgesinde Çepniler, ilk defa Sinop ilimizde görülmüşlerdir.
– Çepniler, Sinop’ta 13. yüzyılın sonlarına doğru Trabzon Rum İmparatorluğunu ağır bir yenilgiye uğratıp, sürekli Doğu Karadeniz’e doğru akın etmişlerdir.
– Genel olarak Samsun, Amasya, Tokat ve Ordu gibi illerimizin ilçelerinde hüküm süren Tacettinoğulları, Hacıemiroğulları, Kubatoğulları gibi tarihte “Canik Beylikleri” olarak geçen zaman içinde ortadan kalkan bu beylikleri Çepniler kurmuşlardır.
– Hacıemiroğulları Giresun’u 1397’de fethetmiştir.
– Hacıemiroğulları Trabzon Rum İmparatorluğuyla Doğu Karadeniz’de çetin mücadeleye girmiş, Çepniler Rumlara ağır kayıplar verdirmiş, defalarca Trabzon’da Rumların evlerini yakmış, Maçka’yı talan etmişlerdir.
– İkinci kalabalık Çepni grubu (Harşit Çepnileri) Kürtün’den, Harşit Çayı üzerinden genel olarak Giresun’un Merkezi ile Artvin arasındaki sahaya yayılmışlardır.
– Çepnilerin en önemli inanç önderlerinden biri Güvenç Abdal Hazretleri’dir.
– Çepniler 1461’de Fatih Sultan Mehmed’in Trabzon’u fethini kolaylaştırmışlardır.
– Çepniler 1461’den sonra bilhassa Doğu Karadeniz’de tımarlık, dirlik vs almışlar, vergiden muaf tutulmuşlardır.
– 1515 Osmanlı tahrir defterinde Ordu–Gürgentepe-Mesudiye-Giresun-Dereli-Görele-Kürtün-Torul-Şalpazarı-Vakfıkebir-Trabzon Merkez arasında kalan bölgeye Vilayet-i Çepni denmiştir.
– Çepniler Osmanlının zayıfladığı dönemlerde Trabzon’un Doğusuna ve Rize’ye doğru uzanmışlar oradaki Laz Beyleriyle mücadeleye girişmişler, uzun mücadeleler sonucu Sürmene’ye, Of’a, İyidere’ye, İkizdere’ye, Kalkandere’ye, Rize’ye ve hatta Artvin ve Batum’a varana kadar yer-yurt edinmişlerdir.
-Ordu/Fatsa’da Gürcülerin patavatsızlıklarına karşı bölgedeki Türk Halkını koruyan yiğit Hekimoğlu İbrahim adını tarihe yazdırmıştır.
– Samsun ve Rize arasında Pontusçuluk faaliyetleri yürüten, Türkleri katleden Rumları Giresunlu Topal Osman Ağa önderliğindeki Çepniler yoketmişlerdir.
– Çepniler, tarihte büyük Safevi Hükümdarı Şah İsmail’in ve Ulu Önder Atatürk’ün muhafızlığını yapmışlardır. (Çepni Beyi Topal Osman Ağa ilk muhafız alayı komutanıdır.)
– Pontus hayallerine darbe vuran Topal Osman Ağa öncülüğünde Çepniler Kürt Koçgiri Ayaklanmasını bastırmışlardır.
– Milli Mücadele dönemine Çepni Kahramanı Emiroğullarından Rizeli İpsiz Recep Emice ve silahlı yiğitleri damga vurmuşlardır.
– Çepni Beyi Topal Osman Ağa ve Çepni Kahramanı Tirebolulu Hüseyin Avni Alparslan Çoğunluğu Çepni Türklerinden oluşmuş 42. ve 47. Gönüllü Giresun Alaylarının başında Sakarya Savaşına girmişler ve savaşı kazanılmasını sağlamışlar, bu hususta yeni kurulan Türk Devletinin ve bütün Türk Milletinin gücünü düşmana göstermişlerdir.
-Karadeniz’de en çok Çepni Giresun-Gümüşhane-Ordu-Trabzon-Bayburt-Samsun ve Rize’de vardır.
– Güneydoğu’da en çok Çepni Gaziantep’te vardır.
-Doğu’da en çok Çepni Van’da vardır.
– Ege’de en çok Çepni Balıkesir’de, İzmir’de ve Manisa’da vardır.
-Bu iller harici Çepniler; İstanbul’da, Artvin’de, Kocaeli’de, Bursa’da, Aydın’da, Çorum’da, Sivas’ta, Kayseri’de, Tokat’ta, Aksaray’da, Konya’da, Afyon’da, Şanlıurfa’da, Çanakkale’de, Kastamonu’da, Amasya’da, Yozgat’ta, Bolu’da, Düzce’de ve Sakarya’da vardır.
– Ülke sınırları dışında Balkanlarda, Suriye’de, İran’da ve Ata Vatan Türkistan’da Çepniler vardır.

Çepnilerde inanç

Türkiye’deki Çepniler genel itibariyle İslamiyete inanırlar.
Karadeniz Çepnileri genel olarak Sünni(Hanefi) mezheplidir.
Ege Çepnileri genel olarak Alevi mezheplidir.
Gaziantep Çepnileri genel olarak Alevi mezheplidir.
Doğu Çepnileri (Küresünniler) genel olarak Sünni(Şafi) mezheplidir.

Ülke sınırlarımız dışındaki Çepniler

Suriye’deki Çepniler genel olarak Alevi mezheplidirler.
İran’daki Çepniler (Küresünniler) Sünni(Şafi) mezheplidirler.
Balkanlardaki Çepniler genel olarak Gagauz Türkleriyle etkileşim içinde olup Hristiyanlaşmışlardır.
Türkmenistan Çepnileri Sünni(Hanefi) mezheplidir.

Çepni Adı Üzerine

XIV. yüzyılda Çepni adı, Ebu Hayyan’ın, Kitabul-Idrak li-Lisanil Etrak adlı eserinde “Çepni-kabiletün minet-Türk” şeklinde geçer. Eserde, Türk boylarından sadece Kınıklarla Çepnilerden söz edilmektedir. Bu bilgi XIV. yüzyılda Çepnilerin sadece Anadolu’da değil, Mısır’da bile tanındığını göstermesi bakımından çok önemlidir.

XV. yüzyılda Yazıcıoğlu Ali, Reşüdüddin’den bazı değişiklikler yaparak Türkçeye çevirdiği ve “Tarih-i Âl-i Selçuk” adlı eserinin baş tarafına aldığı Oğuzname’de Çepniler Eserin “Oğuz Han’ın Torunlarının Adlarının Manası ve Damgalan ve Kuşlarının Zikri” adlı bölümde Oğuz’un yirmi dört torununun adları, adlarının anlamları, damgaları ve kuşları belirtilmiştir. Bu kaynakta Çepni, Oğuz’un on altıncı torunu olarak gösterilmiş, Çepni’nin anlamının “cesur”, kuşunun “devlet kuşu (hümay) olduğu belirtildikten sonra, damgasının şekli verilmiştir.

On yedinci yüzyılda Katip Çelebi, Cihannuma adlı coğrafya kitabında Çepnilerden söz ederken dillerinin Türkçe-Farsça karışık bir şey olduğunu söyler.

Gyula Nemeth “Çepni” adının Kırgızca çep (=kalkan) ve Türkçe çeper (=duvar, çit, parmaklık) kelimeleriyle ilgili olduğunu ileri sürmüştür. Ona göre Çepni adı kök bakımından “koruyucu (birlik)” ve özellikle “sınır koruyucu (birlik)” anlamına gelmektedir.

Çepni adındaki -ni eki Beçenek-Beçene-beçe adlarında gördüğümüz -ne, -na, -ne, -ni, -nu, -nü ekiyle birleştirilebilir. Aynı eke Çağatayca tuzni buzağı) kelimesinde de rastlanmaktadır.

Kafesoğlu da “Eski Türk boylarının adları boyun siyasi ve sosyal hususiyetlerini meydana koymaktadır.” dedikten sonra Çepni’yi, askeri teşkilat ve unvanlarla ilgili olan Çor, Yula, Kapan, Külbey, Yabuka, Yeney, Taryan, Iğdir, Buka, Tarduş vb. isimlerle birlikte bu gruba dahil etmekte ve Çepni adının askeri ve siyasi özellik taşıdığını belirtmektedir.

Geybullaev de Azerbaycan’ın Şamaha bölgesinde Çepni kelimesiyle bağlantılı 17 yer adı bulunduğu bildiriyor. Bunlardan Çepli, Cabani, Çapni şeklinde olanlar Zangezur ve Kuba bölgelerindedir. Kazak şehrinin Daşsalahlı Bölgesinde Çepli adlı bir yer bulunmaktadır.

Soltanşah Ataniyazov, Şecere adlı eserinde Kaşgarlı, Reşidededin, Yazıcıoğlu ve Ebülgazi’den, bizim de yukarıya aldığımız bilgileri aktardıktan ve bunlara Salar Baba’nın görüşlerini ekledikten sonra Çepni kelimesinin etimolojisi üzerinde durur ve bu bilim adamlarının güzel fikirlerini inkâr etmediğini, ama, Çepni adının eski Türk sözü olan ve “küçük grup”, “sürü” anlamındaki “çep”, “çöp” sözünden türediğini de bilmemiz gerektiğini söyler. Daha sonra Çepnilerin tarihi hakkında kısaca bilgi vererek, Selçuklular döneminde (ll.YY.) bunların büyük bir bölümünün İran’a, Türkiye’ye Kafkasya’ya ve Irak’a geçtiklerini, Türkmenistan’da Alili, Ata. Göklen, Hatap ve Hıdırili boylarıyla Çepbe, Çovdur ve Ersarıların Çepek, Burkazların Çepbece diyen aşiretlerinin kadim Cepnilerle aynı kökten gelmelerinin mümkün olduğunu belirtir.

Çepni Simgeleri

Çepnilerin ongunu diyelim siz simgesi olarak anlayın. “Sungur kuşu” Doğan türünün en yırtıcılarındandır ve Çepnilerin ongunudur.
Alttaki fotoğrafta Çepnilerin tamga(damga) yani mührüdür.

Çepni Boyu’nun kurmuş olduğu devlet ve beylikler

Danışmentliler Devleti
Tacettinoğulları Beyliği
Hacıemiroğulları Beyliği
Karesioğulları Beyliği
Kubatoğulları Beyliği
Ejder Bey(Yağlıdere)

Çepni Boyu’nun kuruluşunda rol aldığı ve/veya tarihinde etkin rol oynadığı büyük imparatorluklar

Büyük Selçuklu İmparatorluğu(Anadolu’ya geliş)
Safevi İmparatorluğu(Kuruluş, Ordu vesaire)
Osmanlı İmparatorluğu(Trabzon’un fethi ve Doğu Karadeniz’in Türkleştirilip, İslamlaştırılması Çepni Türkleri sayesinde olmuştur.)

Çepni Boyu’nun tarihte oynamış olduğu en mühim roller

Anadolu’nun ve de özellikle Doğu Karadeniz’in Oğuz Türk yurdu haline getirilmesi
Trabzon’un Osmanlı tarafından fethi
Sakarya Savaşının kazanılmasına katkı sağlamaları
Pontus ve Ermeni çetelerin imha edilmesi
Koçgiri İsyanının bastırılması
Atatürk’e gerçekleştirilen suikast girişimlerinin engellenmesi

Kaynaklar:

Prof. Faruk Sümer / Çepniler

Süleyman Pekin / Harşit Havzasında Çepniler

Cahit Çepnioğlu / Oğuz Çepni Boyu

Teoman Alparslan / Gerçeği Öldüren 28 Kurşun12688262_1220970141265756_5176606929845856966_n

 

Facebook Hesabınızla Yorum Yapabilirsiniz

YORUMLAR

İsminiz

 

E-Posta Adresiniz

Yorumunuz

Mehmet Salih çepni
18 Nisan 2016 - 20:27

Nice uluslara

TemaFabrika