Dolar : Alış : 3.7777 / Satış : 3.7845
Euro : Alış : 4.6367 / Satış : 4.6450
HAVA DURUMU
hava durumu

trabzon14°CParçalı Bulutlu

- Hoşgeldiniz - Sitemizde 32 Kategoride 167 İçerik Bulunuyor.

SON DAKİKA

Çepni Kelimesinin Anlamı

01 Eylül 2016 - 77 views kez okunmuş
Ana Sayfa » Çepni Tarihi»Çepni Kelimesinin Anlamı
Çepni Kelimesinin Anlamı


Mesut YILMAZ

Çepniler 24  Türk boyundan biri ve bu boylar arasında en kalabalık nüfusa sahip olanıdır.”Çepni” kelimesine ilk kez 1072-1076 yılları arasında Kaşgarlı Mahmut’un Bağdat’ta kaleme aldığı Divani Lügati’t-Türk adlı eserde rastlanılmaktadır. Kaşgarlı Mahmut’un Türk Tarihi hakkında önemli bilgiler verdiği kitabında Çepnileri yirmibirinci boy olarak göstermiştir.

24 Oğuz boyu

Yukarıdaki diyagram Divani Lügati’t-Türk kitabında yer alan boyları göstermektedir.Görüldüğü üzere Çepniler Oğuzların Üçoklar-Gökhan koluna bağlı boydur.Üçoklar Türk mitolojisinde Oğuz Kağan’ın ilk (yerden çıkan) eşinden olan üç oğlu ve onlardan türeyen boylardır.Bunlar da Oğuz Boylarının 12’sini oluştururlar.Daha öncede belirttiğimiz gibi Kaşgarlı Mahmut Çepnileri nerde yağu görse orda savaşır ya da nerde düşman görse onunla savaşan,haksızlıklara tahammül edemeyen,cesur ve savaşçı gibi özellikleriyle tanıtmıştır.Günümüz özelinde bir yorum farkı olarak değerlendirilirse misafirperver,cömert,sıcakkanlı gibi özellikler Çepniler için atfedilebilir.

Çepni’nin ongunu yani kutsal saydığı Sunkur kuşu doğan türünün en ünlü avcı kuşudur, Umay yani Türk mitolojisinde doğum ve bereketin sembolü olan en önemli kutsal varlık ve Hüma kuşu diğer adıyla cennet kuşu olarak da adlandırılan görünmeyecek şekilde çok yükseklerde dinlenmeksizin sürekli uçan, asla yere değmeyen -bazı kaynaklarda ayakları olmadığı da nakledilir-efsanevi kuş Çepniler tarafından kutsal olarak kabul görmüştür.

  1. yüzyılda ise Çepni adı, Endülüslü âlim Ebû Hayyan’ın, Kitabul-İdrak li-Lisanil Etrak adlı eserinde “Çepni-kabîletün minnet-Türk” şeklinde geçer. Eserde, Türk boylarından sadece Kınıklarla Çepniler’den söz edilmektedir. Bu bilgi 14.yüzyılda Çepniler’in sadece Anadolu’da değil, Mısır’da bile tanındığını göstermesi bakımından çok önemlidir.

Macar Türkolog Gyula Nemeth Çepni adının Kırgızca çep (kalkan) ve Türkçe çeper(duvar, çit, parmaklık) kelimeleriyle ilgili olduğunu ileri sürmüştür. Ona göre Çepni adı kök bakımından koruyucu (birlik) ve özellikle ”sınır koruyucu (birlik)” anlamına gelmektedir.

Ünlü Türk tarihçisi ve Türkolog İbrahim Kafesoğlu ise ”Türk boylarının adları boyun siyasi ve sosyal hususiyetlerini meydana koymaktadır” şeklinde ki beyanından sonra Çepni adının askeri ve siyasi özellik taşıdığını belirtmektedir.

Babası Sarıkamış’ta şehit düşen ve bir dönem Dp milletvekilliği de yapan hemşehrimiz ve aynı zamanda tarihçimiz Mahmut Goloğlu ise Çepniler’in ”Oğuz boyunun Üçok kolunun Sungurlu aşiretinden” olduğunu belirtmektedir.

Sultanşah Ataniyazov, Şecere adlı eserinde Çepni isminin, eski Türk sözü olan ve ”küçük grup”, ”sürü” anlamındaki ”çep” sözünden türediğini belirtmektedir.

Yerel tarihçi Hakkı Kadıoğlu ise Çepnilerin Selçuklu Sultanı Alâeddin Keykubad’a çetelik yaptığından dolayı o dönemde çete diyemeyenlerin çetmi demiş olduklarını ve bu topluluğun” Çetmi” ismini bu görevlerinden dolayı aldıkları belirtilmiştir.

Ayrıca kayıtlarda ”çepoğlu” olarak yazılan sülale (Hopa/ Pınarlı köyü) halk arasında “çebi” olarak bilinir. Yine kayıtlarda” çepoğlu” olarak yazılan sülale, Lazlar arasında “çebinaşi” olarak söylenir.

Görüldüğü üzere Çepni adının anlamında pekçok tarihçinin farklı beyanları olmuştur.Bunların hepsi bizim için değerlidir.Tarihi oldukça eski dönemlere dayanan ve sayı olarak Oğuzlar arasında en kalabalık grubu teşkil eden Çepniler için pekçok yorumun ve farklı beyanların olması gayet normaldir.Hatta farklı coğrafyalarda yaşamış tarihçilerin Çepniler üzerine yorumlar yapması Çepnilerin dağılışı hakkında bize ipucu veriyor.Burada bize düşen görev tarihi çarpıtmadan doğru bilgiyi olduğu gibi sizlere yansıtmaktır.Diğer yazımızda görüşmek üzere.

Çepnilerin Dünü Bu Günü Yarını yazı serisinin devamıdır.

 

Facebook Hesabınızla Yorum Yapabilirsiniz

YORUMLAR

İsminiz

 

E-Posta Adresiniz

Yorumunuz

İlgili Terimler : ,
TemaFabrika